كه اين مدت را به دو طريق توان دانست كه يكى از مقارنهء خورشيد است با ستارگان ثابت تا وقتى كه دوباره بدان باز مىگردد ، و اين مدت سيصد و شصت و پنج روز و كمتر از يك ربع روز است ، و گفتهء بطلميوس كه ترتيب معلوم كردن سال شمسى اينست كه حركت خورشيد را از نقطه‌اى از فلك خارج مايل تا وقت بازگشت به همان نقطه تعيين كنند ، و اين مدت سيصد و شصت و پنج روز و ربع روز منهاى يك جزء از سيصد جزء روز است و بروزگار ما قرار بر اينست ، و تفاوتى كه در نتيجهء رصد ابرخس با رصد بطلميوس كه در شهر اسكندريه مصر انجام شده هست و هم تفاوتى كه در رصد بطلميوس با نتيجهء رصد مأمون كه در شماسيهء دمشق شام بسال دويست و هفده هجرى و اول روز فروردين سال دويست و يكم يزدگردى انجام شد وجود دارد ، و آنچه هندوان دربارهء ايام جهان گفته‌اند و اختلافى كه در شمار آن هست و اينكه گفته‌اند مبناى آن شمار ايام سند هند است كه بمعنى دهر الدهور است و كتابى است كه از علم افلاك و نجوم و حساب و ديگر كار جهان سخن دارد و بطلميوس از آن دفاع كرده و آن را همانند زيج ابرخس گرفته است ، و اينكه چگونه هندوان كتاب ارجبهز را از كتاب سند هند فراهم كردند و ارجبهز يك جزء از هزار جزء سند هند است و كتاب اركند را از كتاب ارجبهز فراهم آوردند ، و اينكه خدا عز و جل بحكمت دقيق و قدرت عظيم خود ستارگان را در اول دقيقهء حمل به ترتيب اوج جوزهر آن كه نقطهء مقابل اوج است بيافريد و همه را به حركت آورد كه در يك لحظه در خط معين به حركت آيد و حركت آن نخستين روز جهان بود و همچنان در دايرهء فلك شناور است و اگر در يك جاى فلك فراهم شود در جهان تأثير مهمى از طوفان يا احتراق يا جز آن خواهد داشت ، اما غالباً همهء ستارگان فراهم نمىشود و اگر فراهم شود اوج و جوزهر آن با هم نيست و در همهء دوران سند هند چنين خواهد بود تا همهء ستارگان در اوج و جوزهر چنان با هم شود كه در اول خلقت بود و اين بنزد آنها